بررسی وضعیت خصوصیات فیزیکو‌شیمیایی خاک و زادآوری در رویشگاه‌های کهور ایرانی (Prosopis cineraria (L.) Druce) در جنوب ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد جنگل‌شناسی و اکولوژی جنگل، دانشگاه صنعتی خاتم‌الانبیاء بهبهان، بهبهان

2 استادیار گروه جنگل‌داری دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی خاتم‌الانبیاء بهبهان، بهبهان

3 دانشیار گروه جنگلداری دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی خاتم‌الانبیاء بهبهان، بهبهان

4 دانشیار گروه علوم جنگل دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام

5 سازمان منطقۀ ویژۀ اقتصادی انرژی پارس جنوبی، عسلویه

چکیده

هدف این پژوهش، تعیین خصوصیات فیزیکوشیمیایی خاک و بررسی وضعیت زادآوری درختان کهور ایرانی در استان‌های بوشهر و هرمزگان و نیز تعیین مهم‌ترین خصوصیات خاکی مؤثر در پراکنش درختان و استقرار نهال‌های کهور ایرانی است. برای این پژوهش چهار رویشگاه طبیعی خالص کهور ایرانی با نام‌های چاه مبارک، نخل غانم، امانی و بهده در استان‌های بوشهر و هرمزگان انتخاب شدند. در هر رویشگاه پنج قطعه نمونۀ 25×25 متری به‌صورت تصادفی پیاده و نمونه‌های خاک در این قطعات نمونه از عمق‌های 5-0 و 20-6 سانتی‌متری جمع‌آوری شد. همۀ زادآوری موجود در قطعات نمونه بر‌اساس طبقات ارتفاعی (نونهال، نهال: کمتر از 10 سانتی‌متر ارتفاع، 25-11، 50-26، 75-51، 100-76، 130-101، 200-131 و بلندتر از 200 سانتی‌متر ارتفاع) شمارش شدند. داده‌های به‌دست‌آمده در زمینۀ خصوصیات فیزیکوشیمیایی خاک و همچنین زادآوری در طبقات مختلف با استفاده از تجزیۀ واریانس یکطرفه ارزیابی شد. نتایج نشان داد که در عمق 5-0 سانتی‌متری مقدار آهک در منطقه‌های امانی و بهده به‌ترتیب 28/57 و 6/80 درصد بود، درحالی‌ که در منطقه‌های چاه مبارک و نخل غانم آهک وجود نداشت. بیشترین و کمترین مقدار هدایت الکتریکی نیز به‌ترتیب در منطقه‌های چاه مبارک (ds/m 58/5) و بهده (‌ds/m 28/1) مشاهده شد. در عمق 20-6 سانتی‌متری بیشترین مقدار آهک در منطقۀ بهده (7/77 درصد) و سپس امانی (4/55 درصد) مشاهده شد. همچنین بیشترین مقدار مادۀ آلی (24/1 درصد) و نیتروژن (12/0 درصد) در منطقۀ نخل غانم مشاهده شد. نتایج حاصل از زادآوری نشان داد که زادآوری در طبقات بررسی‌شده دارای تفاوت معنی‌داری در سطح 1 درصد در بین مناطق بررسی‌شده بود. همچنین مناطق نخل غانم، امانی، بهده و چاه مبارک به‌ترتیب دارای 3814، 1491، 2813 و 3088 زادآوری در هکتارند. در مناطق امانی و بهده هیچ تجدید حیاتی در طبقۀ ارتفاعی بالاتر از 200 سانتی‌متر مشاهده نشد. براساس نتایج، مهم‌ترین عوامل مؤثر در پراکنش کهور ایرانی به‌ترتیب سیلت، شن، پتاسیم و رس است. همچنین نیتروژن عامل مهمی در استقرار زادآوری درختان کهور ایرانی است، درحالی‌ که آهک و هدایت الکتریکی تأثیر منفی بر زادآوری درختان کهور ایرانی دارند که باید در زمینۀ جنگل‌کاری این گونه مدنظر قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluation of soil physiochemical properties and regeneration of Prosopis cineraria (L.) Druce stands in southern Iran

نویسندگان [English]

  • Azam Ebrahimi Askari 1
  • M. Moradi 2
  • Reza Basiri 3
  • Javad Mirzaei 4
  • Akbar Ghasemi 5
1 MSc. Student of Silviculture and Forest Ecology, Faculty of Natural Science, Behbahan Khatam Alanbia University of Technology, I. R. Iran
2 Asistant Prof., Dept. of Forestry, Faculty of Natural Science, Behbahan Khatam Alanbia University of Technology, I. R. Iran.
3 Associate Prof., Dept. of Forestry, Faculty of Natural Science, Behbahan Khatam Alanbia University of Technology, I. R. Iran.
4 Associate Prof., Dept. of Forestry Science, Faculty of Agriculture, University of Ilam, I. R. Iran
5 Pars special Economic zone, I. R. Iran
چکیده [English]

The objectives of this study were to evaluate the soil physiochemical properties and regeneration of Prosopis cineraria in Bushehr and Hormozgan provinces, and to determine the most important soil factors effecting P. cineraria distribution and regeneration establishment. For this purpose, we selected four natural pure sites including Chah Mobarak, Nakhl Ghanem, Amani, and Bahdeh in Bushehr and Hormozgan provinces. In each site, five 25*25 m plots were randomly selected and soil samples were taken in each plot in two depths of 0-5 and 6-25 cm. Also, all of the regeneration in each plot, were counted and categorized based on their height (seedlings, <10, 11–25, 26–50, 51–75, 76–100, 101–130, 131–200 and >200 cm height). Collected soil physiochemical data and regeneration classes were subjected to one-way ANOVA. Result indicated that the highest and lowest amount of soil calcium carbonate belonged to the Amani (57.28%) and Bahdeh (80.6 %) sites, respectively. However, no calcium carbonate was observed in Chah Mobarak and Nakhl Ghanem sites. The maximum and minimum soil electrical conductivity belonged to the Chah Mobarak (5.58 ds/m) and Bahdeh (1.28 ds/m) sites at the depth 0-5 cm, respectively. Furthermore, the highest amount of calcium carbonate were recorded in Bahdeh (77.7 %) and Amani (55.4 %) at the depth of 6-20 cm. Soil Organic matter (1.24 %) and nitrogen (0.12 %) were greater in Nakhl Ghanem compared to other sites. Results of regeneration indicated that there are significant differences among the studied sites. Furthermore, Nakhl Ghanem, Amani, Bahdeh, and Chah Mobarak had 3814, 1491, 2813, and 3088 regeneration per ha. No regeneration was recorded in Amani and Bahdeh for >200 cm height class. Based on the results, the most important soil factor effecting P. cineraria distribution are silt followed by sand, potassium and clay. Moreover, nitrogen is an essential soil element in P. cineraria regeneration establishment. However, calcium carbonate and electrical conductivity had negative effects on P. cineraria regeneration and should be considered in plantation plans.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Nakhl Ghanem
  • nitrogen
  • Regeneration
  • Site demand
  • Bushehr Province