Iranian Journal of Forest

Iranian Journal of Forest

ارزیابی مبتنی بر سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) از دسترسی‌پذیری ایستگاه‌های آتش‌نشانی در زاویته، دهوک

Document Type : Research Paper

Authors
Aree Abdulqader 1
Abdulkhalik AL Taei 2
Mohammedamin Taha 1
1 Forestry Department, College of Agricultural Engineering Sciences, University of Duhok, Iraq
2 Department of Civil Engineering, College of Engineer, University of Mosul, Iraq
10.22034/ijf.2026.543401.2065
Abstract
آتش‌سوزی‌های جنگلی تهدیدی جدی برای جنگل‌های باارزش بوم‌شناختی منطقۀ زاویتا در شمال عراق به شمار می‌روند، جایی که فعالیت‌های انسانی و توان محدود در مهار آتش، خطرهای بیشتری ایجاد می‌کند. با وجود استقرار یک ایستگاه آتش‌نشانی (F1) در این منطقه، پوشش خدماتی آن محدود است. از این‌رو، در این پژوهش بررسی شد که آیا افزودن یک ایستگاه آتش‌نشانی جدید (F2) در مرکز منطقه می‌تواند کارایی اطفای حریق را بهبود بخشد یا خیر. با استفاده از نرم‌افزار تحلیل شبکۀ مبتنی بر GIS (ArcGIS 10.8)، دسترسی جاده‌ای و زمان سفر به ۳۳ ناحیۀ جنگلی براساس فرضیه‌های مربوط به وضعیت جاده‌های آسفالته و جنگلی مدل‌سازی شد. زمان‌های سفر خودروهای آتش‌نشانی برای هر دو سناریوی F1 و F2 تحت بازۀ زمانی بحرانی پاسخ‌دهی ۱۵ تا ۲۰ دقیقه محاسبه شد. یک مدل رگرسیون چندجمله‌ای از درجۀ سوم توسعه داده شد و رابطۀ میان زمان پاسخ‌دهی و مساحت سوخته‌شده با برازش بسیار عالی (R² = 0.9999 برای کالیبراسیون و R² = 0.9984 برای اعتبارسنجی) تأیید شد. پیش‌بینی مساحت‌های سوخته‌شده برای هر دو سناریوی F1 و F2 در همۀ نواحی جنگلی امکان ارزیابی اثربخشی نسبی آنها را فراهم کرد. ایستگاه F1 در بازۀ زمانی ۲۰ دقیقه‌ای حدود ۷۲ درصد (معادل ۳۰۵ کیلومتر مربع) از محدودۀ پژوهش را پوشش داد، درحالی که F2 حدود ۷۰ درصد (معادل ۲۹۳ کیلومتر مربع) را پوشش داد. هرچند ایستگاه F1 یک ناحیه بیشتر از F2 را در بازۀ بحرانی پوشش می‌داد (۲۷ در برابر ۲۶ ناحیه)، نتایج مدل رگرسیون نشان داد که F2 در نواحی مرکزی کلیدی پاسخ سریع‌تری ارائه داد و در نتیجه سبب کاهش خالص ۲۸۸ هزار مترمربع از مساحت سوخته در منطقه شد. مدل چندجمله‌ای نشان داد که تأخیرهای کوتاه در زمان پاسخ‌دهی تأثیری نمایی بر شدت خسارت آتش‌سوزی دارند که بر ضرورت ایجاد ایستگاه‌های بیشتر و جانمایی راهبردی آنها تأکید می‌کند. مدل پیشنهادی شامل پیکربندی هر دو ایستگاه (F1 + F2) است تا بهترین تعادل میان پوشش جغرافیایی و دسترسی از موقعیت مرکزی حاصل شود. این پیشنهاد سبب افزایش توان اطفای حریق، کاهش از دست رفتن جنگل‌ها و ایجاد الگویی برای برنامه‌ریزی مدیریت بحران در مناطق مشابه دارای حساسیت بوم‌شناختی و منابع محدود می‌شود.
Keywords
تحلیل شبکه
تحلیل مسیر راه‌هاى جنگلى بهینه
دسترسی به ایستگاه آتش‌نشانی
سیستم اطلاعات جغرافیایی
Subjects
Abatzoglou, J.T., & Williams, A.P. (2016). Impact of anthropogenic climate change on wildfire across western US forests. Proceedings of the National Academy of Sciences, 113(42), 11770–11775. https://doi.org/10.1073/pnas.1607171113
Akay, A.E., & Şahin, H. (2019). Wildfire risk mapping by using GIS techniques and AHP method: A case study in Bodrum (Turkey). European Journal of Forest Engineering, 5(1), 25–35. http://doi.org/10.33904/ejfe.579075 
Akay, A.E., & Süslü, H.E. (2017). Developing GIS based decision support system for planning transportation of forest products. Journal of Innovative Science and Engineering, 1(1), 6–16. https://www.researchgate.net/publication/322086611  
Akay, A.E., Wing, M.G., Sivrikaya, F., & Sakar, D. (2012). A GIS-based decision support system for determining the shortest and safest route to wildfire: a case study in Mediterranean Region of Turkey. Environmental Monitoring and Assessment, 184, 1391–1407. https://doi.org/10.1007/s10661-011-2049-z   
Akay, A., & Aziz, B. (2015). GIS-Based Forest Road network model for forest protection purposes. 38th Annual COFE Meeting. Engineering Solutions for Non-Industrial Private Forest Operations, 266–281.    https://www.researchgate.net/publication/309374587
Akay, A.E., & Kılıç, H.E. (2015). Providing Engineering Solutions to Forest Fire Access Problems Using Network Analysis Method. In International Conference on Engineering and Natural Sciences (ICENS)pp. 15-19). https://www.researchgate.net/publication/309374632 
Belcher, C M., Collinson, M E., & Scott, A.C. (2013). A 450‐million‐year history of fire. Fire Phenomena and the Earth System. An Interdisciplinary Guide to Fire Science, 229–249. https://doi.org/10.1002/9781118529539.ch12 
Belcher, C.M., Yearsley, J.M., Hadden, R.M., McElwain, J.C., & Rein, G. (2010). Baseline intrinsic flammability of Earth’s ecosystems estimated from paleoatmospheric oxygen over the past 350 million years. Proceedings of the National Academy of Sciences, 107(52), 22448–22453. https://doi.org/10.1073/pnas.1011974107 
Boston, K. (2016). The potential effects of forest roads on the environment and mitigating their impacts. Current Forestry Reports, 2, 215–222. https://doi.org/10.1007/S40725-016-0044-X
Demir, A., & Akay, A.E. (2024). Wildfire risk mapping using GIS based analytical hierarchy process approach. European Journal of Forest Engineering, 10(1), 15–28. http://doi.org/10.33904/ejfe.1400233   
Ertugrul, M. (2005). The situations of wildfire in the world and in Turkey. ZKU Bartin Faculty of Forestry Journal, 7(7), 43–50. https://doi.org/10.32328/turkjforsci.1648979
Eklund, L., Abdi, A.M., Shahpurwala, A., & Dinc, P. (2021). On the geopolitics of fire, conflict and land in the Kurdistan region of Iraq. Remote Sensing, 13(8), 1575.  https://doi.org/10.3390/rs13081575
Eklund, L., & Dinc, P. (2024). Fires as collateral or means of war: challenges of environmental peacebuilding in the Kurdistan Region of Iraq. Ecology and Society, 29(3). https://doi.org/10.5751/ES-15316-290325
Hamawandy, M.J., Sissakian, V.K., Hassan, S.F., & Ghafour, B.D. (2025). Field Evaluation of the Stability of a Mountainous Road in the northern of Iraq. Iraqi Journal of Science. https://doi.org/10.24996/ijs.2025.66.4.20
Hayati, E., Abdi, E., Majnounian, B., & Makhdom, M. (2013). Application of sensitivity analysis in forest road networks planning and assessment. Journal of Agricultural Science and Technology, 15(4), 781–792. https://www.researchgate.net/publication/237073938
Hawbaker, T.J., Vanderhoof, M.K., Beal, Y.J., Takacs, J.D., Schmidt, G.L., Falgout, J.T., ... & Howard, S.M. (2020). Mapping burned areas using dense time-series of Landsat data. Remote Sensing of Environment, 244, 111802. https://doi.org/10.1016/j.rse.2017.06.027    
Jolly, W.M., Cochrane, M.A., Freeborn, P.H., Holden, Z.A., Brown, T.J., Williamson, G.J., & Bowman, D.M.J.S. (2015). Climate-induced variations in global wildfire danger from 1979 to 2013. Nature Communications, 6(1), 7537. http://doi.org/10.1038/ncomms8537  
Lugo, A.E., & Gucinski, H. (2000). Function, effects, and management of forest roads. Forest Ecology and Management, 133(3), 249–262. https://doi.org/10.1016/S0378-1127(99)00237-6   
Miho, N.Y., & Rekany, N.N.M. (2023). Forest Post Fire Impact on Earthworm Biomass and Abundance in Zawita (Duhok Province) Forests Northern of Iraq. Journal Of Duhok University, 26(2), 61–71. https://doi.org/10.26682/Ajuod.2023.26.2.7   
Mohammed, M.W. (2024). GIS Based Ecotourism Potentially Assessment in northern of Iraq. University of Tabriz. https://doi.org/10.13140/RG.2.2.32641.36966
Mosa, W.L. (2016). Forest cover change and migration in Iraqi Kurdistan: a case study from Zawita Sub-district. Michigan State University. https://doi.org/10.25335/M5HB7T
Namba, T., & Yasuno, T. (1986). A study on the fire spread model of wooden buildings in Japan. Fire Science and Technology, 6(1), 41–54. https://doi.org/10.3801/IAFSS.FSS.1-881
Parks, S.A., Guiterman, C.H., Margolis, E.Q., Lonergan, M., Whitman, E., Abatzoglou, J.T., ... & Yocom, L. L. (2025). A fire deficit persists across diverse North American forests despite recent increases in area burned. Nature communications, 16(1), 1493. https://doi.org/10.1038/s41467-025-56333-8           
Pompa-García, M., Zapata-Molina, M., Hernández-Díaz, C., & Rodríguez-Téllez, E. (2012). Geospatial model as strategy to prevent wildfire: A case study. Journal of Environmental Protection, 3(9), 1034–1038. http://doi.org/10.4236/jep.2012.39120  
Psilovikos, T.A., Doukas, K.G., & Drosos, V.K. (2011). The contribution of forest roads to the wildfire protection. Thessaloniki, Greece. https://www.academia.edu/64315141/
Ranabhat, S., Pokhrel, A., Neupane, A., Singh, B., & Gahatraj, S. (2022). Wildfire risk assessment and proposal for fire stations in different geographical regions of Central Nepal. Journal of Forest and Livelihood, 21(1), 46–59. https://doi.org/10.3126/jfl.v21i1.56585     
Thomas, D., Butry, D., Gilbert, S., Webb, D., & Fung, J. (2017). The costs and losses of wildfire. NIST Special Publication, 1215(11), 1–72. https://doi.org/10.6028/NIST.SP.1215
Iranian Journal of Forest
Volume 17, Issue 4 - Serial Number 4
Winter 2026
Pages 581-596

  • Receive Date 26 August 2025
  • Revise Date 12 September 2025
  • Accept Date 14 October 2025