مجله جنگل ایران

مجله جنگل ایران

مدل‌سازی مکانی قابلیت عبور جاده‌های جنگلی با رویکرد طبیعت‌گردی با بهره‌گیری از روش تصمیم‌گیری چندمعیاره در جنگل خیرود نوشهر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
روح الله کوکبی اصل 1
سید عطااله حسینی 2
افشین دانه کار 3
حسن خسروی 4
1 دانش‌آموختۀ دکتری عمران و بهره‌برداری جنگل، گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل، دانشکدۀ منابع طبیعی دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران
2 استاد گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل دانشکدۀ منابع طبیعی دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران
3 استاد گروه محیط زیست، دانشکدۀ منابع طبیعی دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران
4 استاد گروه احیای مناطق خشک و کوهستانی، دانشکدۀ منابع طبیعی دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران
10.22034/ijf.2026.545099.2067
چکیده
مقدمه: افزایش تقاضا برای حضور در فعالیت‌های گردشگری مبتنی بر مناطق جنگلی، شناخت عوامل مؤثر بر انتخاب این مقصدها را ضروری ساخته است. شبکۀ جاده و طراحی متناسب آن برای گردشگری و طبیعت‌گردی اهمیت بنیادین دارد، زیرا تنها از این طریق است که دسترسی ایمن، راحت و کارآمد به جاذبه‌های طبیعی و فرهنگی فراهم می‌شود. این پژوهش با هدف طراحی شبکۀ جاده‌های جنگلی و جاده‌های موجود با رویکرد طبیعت‌گردی در جنگل خیرود نوشهر انجام شد.
مواد و روش‌ها: در این پژوهش با توجه به معیارهای طراحی مسیر جاده مبتنی بر گردشگری، ابتدا با روش دلفی معیارهای مهم 11 شاخص شیب، فرسایش، زمین‌شناسی، فاصله از رودخانه، فاصله از چشمه، فاصله از گسل، درصد پوشش درختی، جهت شیب، فاصله از جاده، ارتفاع و فاصله از آبادی انتخاب شد. سپس با استفاده از فرایند تحلیل شبکه‌ای‌(ANP)، به هر یک از معیارهای انتخابی وزن داده شد. در نهایت با استفاده از عملیات همپوشانی فازی در نرم‌افزار ARC GIS نقشۀ نواحی مستعد برای ایجاد جاده‌های جنگلی با دیدگاه طبیعت‌گردی محاسبه و ترسیم شد.
یافته‌ها: با توجه به نتایج به‌دست‌آمده، سه معیار شیب، فرسایش و زمین‌شناسی بیشترین وزن را در طراحی جاده‌های جنگلی با دیدگاه طبیعت‌گردی دارند. شیب زمین نقش تعیین‌کننده‌ای در انتخاب مسیر جاده‌های جنگلی دارد، زیرا بر هزینه‌های ساخت، پایداری اکولوژیکی و ایمنی زیرساخت تأثیر می‌گذارد. معیارهای فاصله از رودخانه، چشمه و گسل از اهمیت نسبی متوسط و جهت شیب، فاصله از جاده و ارتفاع از اهمیت کمتری برخوردارند. نتایج همپوشانی فازی لایه‌ها نشان داد که 5/26 درصد از منطقه دارای قابلیت عبور زیاد و ۱۴ درصد دارای قابلیت خیلی زیاد برای احداث جاده‌های اکوتوریستی است، درحالی که 2/12 درصد از مساحت به‌دلیل شیب بیشتر از 60 درصد و حساسیت محیط زیستی برای جاده‌سازی نامناسب تشخیص داده شد.
نتیجه‌گیری: بر اساس نقشه‌های حساسیت‌پذیری نتایج نشان داد که معیارهای شیب، فرسایش و زمین‌شناسی بیشترین تأثیر را در تعیین مسیر بهینه برای طبیعت‌گردی دارند و معیار فاصله از آبادی از اهمیت چندانی برخوردار نیست و حذف شد. همچنین نتایج نشان داد که قابلیت سامانۀ اطلاعات جغرافیایی و روش‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره می‌تواند راه حلی مناسب برای تعیین نواحی با قابلیت عبور مناسب بر اساس کاربرد جنگل‌ها با هدف نوآوری برای طبیعت‌گردی به‌صورت پایدار مورد توجه باشد.
کلیدواژه‌ها
جاده‌های جنگلی
جنگل خیرود
عضویت فازی
طبیعت‌گردی
موضوعات

عنوان مقاله English

Spatial modeling of forest road pass ability with an Eco- tourism approach using multi-criteria decision-making methods in Kheyrud Forest, Nowshahr

نویسندگان English

R Kokabiasl 1
.S.A Hosseini 2
A Danehkar 3
H Khosravi 4
1 Ph.D. student, Dept. of Forestry and Forest Economics, University College of Agriculture and Natural Resources, University of Tehran , I. R. Iran
2 Prof., Dept. of Forestry and Forest Economics, University College of Agriculture and Natural Resources, University of Tehran , I. R. Iran
3 Prof., Dept. of Environment, University College of Agriculture and Natural Resources, University of Tehran , I. R. Iran
4 Prof., Dept. of Desert Restoration and Areas, University College of Agriculture and Natural Resources, University of Tehran, I. R. Iran
چکیده English

Introduction: The increasing demand for participation in forest-based tourism activities has made it necessary to understand the factors affecting the choice of these destinations. The road network and its appropriate design are of fundamental importance for tourism and ecotourism, because only in this way safe, convenient, and efficient access to natural and cultural attractions can be provided. This research was conducted with the aim of designing a forest road network with an ecotourism approach in the Kheyrud Forest, Noshahr.
Materials and Methods: In this study, according to the design criteria of a tourism-based road designing, first, the important 11 criteria including slope, erosion, geology, distance from the river, distance from the spring, distance from the fault, percentage of tree cover, slope direction, distance from the road, height and distance from the settlement were selected using the Delphi method. Then, using the Analytical Network Process (ANP), weight was assigned to each of the selected criteria. Finally, using the fuzzy overlap operation in ARC GIS software, a map of the areas susceptible to creating forest roads with a view to nature tourism was calculated and drawn.
Results: According to the results obtained, the three criteria of slope, erosion and geology have the highest weight in the designing of forest roads with an ecotourism perspective. The slope of the land plays a decisive role in the selection of forest road routes, because it affects construction costs, ecological sustainability and infrastructure safety. The results of the fuzzy layer overlap showed that 26.5% of the area has high pass ability and 14% has very high potential for the construction of ecotourism roads, while 12.2% of the area was considered unsuitable for road construction due to a slope above 60% and environmental sensitivity.
Conclusion: Based on the sensitivity maps, the results showed that the slope, erosion, and geology criteria had the greatest impact on determining the optimal route for nature tourism, and the distance from the settlement criterion was not very important and was eliminated. The results also showed that the capabilities of GIS and multi-criteria decision-making methods can be a suitable solution for determining areas with suitable pass ability.

کلیدواژه‌ها English

Forest roads
Ecotourism
Kheyrud forest
Fuzzy membership
Admasu, S. (2020). Ecotourism as a tool to substantially funding conservation endeavors in Ethiopia. Journal of Tourism and Hospitality, 9(3), 432. (In Persian).
Amir Ahmadi, A., Shekari Badi, A., Motamedi Rad, M., & Binalood, M. (2015). Landslide hazard zoning using the ANP model (case study: Pivehgen basin, southern slope of Binalood). Quantitative Geomorphology Research, 4(3), 214-230. (In Persian)
Bonham-Carter, G.F. (1991). Geographic Information System for Geoscientists: Modeling with GIS . Computer Methods in the Geosciences, 398 P.
Danekar, A., Asadollahi, Z., Alizadeh, A., & Javanshir, A. (2019). Nature-based tourism planning using spatial multi-criteria assessment. Natural Environment Journal. Iranian Journal of Natural Resources, 65(1), 53-66. (In Persian)
De Witt, A., Boston, K., & Leshchinsky, B. (2020). Predicting aggregate degradation in forest roads in Northwest Oregon. Forests, 11, 729.
Favretto, N., Luedeling, E. (2017). Valuing ecosystem services in semi‐arid rangelandsthrough stochastic simulation. Land Degrad Devm, 28(1), 65‐73.
Gezahegn, B., Girma, Z., & Debele, M. (2024). Local community attitude towards forest‐based ecotourism development in Arbegona and Nensebo Woredas, southern Ethiopia. International Journal of Forestry Research, 2024(1), 4617793.
Hayati, E., Abdi, E., Majnunian, B., & Makhdoom, M. (2014). Performance and sensitivity of Delphi and AHP decision-making methods to the response of decision-making groups in natural resource research. Journal of Forest and Wood Products, 67(2), 173-186. doi: 10.22059/jfwp.2014.51539. (In Persian)
Heydari A., Khosravi, H., Nasabpour, S., & Gholami, A. (2020). Assessment of drought hazard, vulnerability and risk in Iran using GIS techniques. Journal of Arid Land, 12(6), 984-1000. (In Persian)
Hosseini, S.A., Moghadasi, P., & Gorgandipur, M. (2014). Application of some perceptive factor in the design of the forest road path of Darabkola, International conference on New finding in agricultural sciences, Natural Resources and the EnrironMent, 11p. (In Persian)
Javanmard, M., Abdi, A., Ghati, M., & Majnoonian, B. (2018). Designing a forest road network using an artificial network. Iranian Forest Journal, 10(2), 139-152. (In Persian)
Kucuker, D.M. (2025). Analyzing landslide susceptibility of forest roads by analytical hierarchy process (AHP) in of forest planning unit of Turkiye. Natural Hazards, 121(2), 2323-2345.
Long, C., Pang, Y., & Wang, Z. (2023). Study of the sustainability of a forest road network using GIS-MCE. Forests, 14(12), 2410.
Merry, K., Bettinger, P., Siry, J., Bowker, J.M., Weaver, S., & Ucar, Z. (2018). Mapping potential motorised       sightseeingrecreation supply across broad privately‐owned landscapes of the Southern United States. Landsc Resourche, 43(5), 721‐34.
Moghadasi, P., Hosseini, S.A., & Fallah, A. (2015). Application of Analytical Network Process (ANP) in Designing Forest Road Network Based on Multipurpose Forestry. Journal of Forest and Wood Products, 68(2), 383-394. doi: 10.22059/jfwp.2015.54839 124. SID. https://sid.ir/paper/387075/fa (In persian)
Mondino, E., & Beery, T. (2019). Ecotourism as a learning tool for sustainable development. The case of Monviso Transboundary Biosphere Reserve, Italy. Journal of ecotourism, 18(2), 107-121.
Salmalian, M., Mousavimirkola, S.R., Erfanian, M., & Hosseinzadeh, O. (2020). Applying Delphi Technique and TOPSIS Method in Designing Forest Road Network Using GIS (Case Study: Lakoban Forests, Abbasabad, Mazandaran). Forest Research and Development, 6(4), 695-713. doi: 10.30466/jfrd.2020.120868(In Persian)
Sharifi, M., Abdi, E., Talebi, M., Makhdoom, M., & Karimi, Z. (2024). Completing the forest road network with the aim of developing tourism using artificial neural network and GIS (Case study: Khairud forest). Iranian Forest Journal, 16(3), 357-369. doi: 10.22034/ijf.2024.382962.1915(In Persian)
Sui, D.Z. (1992). A fuzzy GIS modeling approach for urban land evaluation. Computers, environment and urban systems, 16(2), 101-115.
Talebi, M., Majnunian, B., Makhdoom, M., Abdi, E., & Omid, M. (2021). Design and improvement of forest road network for tourism and rural development in Arasbaran region. Iranian Forest Journal, 13(4), 361-377. doi: 10.22034/ijf.2021.141078(In Persian)
Talebi, M., Majnunian, B., Makhdoom, M., Abdi, E., & Omid, M. (2018). Designing a forest road network for the development of tourism in the Arasbaran protected area using a geographic information system. Remote Sensing and Geographic Information Systems in Natural Resources, 1(9), 93-112. (In Persian)
Talebi, M., Majnunian, B., Makhdoom, M., Abdi, E., & Omid, M. (2021). Classification of protected forest areas for road network design (Case study: Arasbaran vegetation region). Forest Ecology of Iran, 8(16), 115-122. (In Persian)
Tampakis, S., Andrea, V., Karanikola, P., & Pailas, I. (2019). The growth of mountain tourism in a traditional forest area of Greece. Forests, 10(11), 1022.
Yildirim, F., & Kadi, F. (2022). Production of optimum forest roads and comparison of these routes with current forest roads: a case study in Maçka, Turkey. Geocarto International, 37(8), 2175-2197.
Zacarias, D.A., & Loyola, R. (2017). How ecotourism affects human communities, Ecotourism’s Promise and Peril,  Springer, Cham, Switzerland, 133–151.

  • تاریخ دریافت 13 شهریور 1404
  • تاریخ بازنگری 29 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش 10 مهر 1404