مقایسۀ توده‌های خالص راش با استفاده از شاخص پیچیدگی ساختار (SCI) در جنگل‌های هیرکانی مازندران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

2 کارشناس ارشد پژوهش، مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

چکیده

مدیریت و حفاظت جنگل‌ها به‌منزلۀ سیستم‌های پیچیده، نیازمند تشریح جامع ساختار توده و کمّی‌سازی آن است. شاخص پیچیدگی ساختار (SCI1) معیار مناسبی برای کمّی‌سازی ناهمگنی ساختار توده‌های جنگلی است که می‌توان از آن برای مقایسۀ توده‌ها از نظر اندازه ناهمگنی ساختاری استفاده کرد. در این بررسی به‌منظور کمّی‌سازی ناهمگنی ساختار توده‌های خالص راش در جنگل‌های هیرکانی ایران از این شاخص استفاده شد. آماربرداری با استفاده از یک شبکه ثابت به ابعاد 200×150 متر و با استفاده از قطعات نمونۀ 10 آری در سه تودۀ خالص راش در حوضه‌های آبخیز 46، 49 و 66 الف در استان مازندران انجام گرفت که دو تودۀ مدیریت‌شده و یک تودۀ مدیریت‌نشده بود. سپس با استفاده از اطلاعات مختصات مکانی و قطر درختانِ 90 قطعه نمونۀ برداشت‌شده در سه تودۀ یادشده، شاخص SCI برای هر قطعه نمونه محاسبه و میانگین آن برای هر منطقه مشخص شد. نتایج نشان داد که حد بالا و پایین این شاخص در سه منطقۀ تحت بررسی به‌ترتیب 7/2 و 7/11 است، ولی میانگین آن در هر منطقه در حدود 6 است که تفاوت آماری معنی‌داری نیز با هم ندارند. همچنین نتایج نشان داد که مقدار این شاخص با متغیرهای رویه زمینی و حجم سرپای توده‌ها همبستگی معنی‌دار دارد، به‌طوری که با افزایش این دو متغیر بر مقدار آن افزوده می‌شود. از شاخص SCI می‌توان در جنگل‌های حفاظتی و با کیفیت اکولوژیکی مطلوب به‌منزلۀ مرجع یا معیاری برای ارزیابی مناسب بودن روش‌های مدیریتی برای حفظ یا افزایش ناهمگنی ساختاری توده‌ها استفاده کرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The comparison of pure beech stands using SCI index in the Hyrcanian forests of Iran (Mazandaran province)

نویسندگان [English]

  • R Akhavan 1
  • M Hassani 2
  • M.H. Sadeghzadeh Halaj 2
1 Corresponding author, Associate Prof., Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran
2 Senior research expert, Research Institute of Forests and Rangelands, Agricultural Research Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran
چکیده [English]

 
Comprehensive description and quantification of stand structure are needed for managing or maintaining forests as complex systems. The Structural Complexity Index (SCI) is a suitable criterion for quantifying the structural heterogeneity of forest stands, which can be used to compare the structural heterogeneity of stands. In this study, we used this index to quantify the structural heterogeneity of three pure beech stands in the Hyrcanian forests of Iran. Forest inventory was performed using a fixed grid of 150×200 m dimension and sample plots of 1000 m2 in watersheds of 46, 49, and 66a in Mazandaran province, where two stands were managed, and one was unmanaged. Using the spatial coordinates and diameters of trees in 90 measured sample plots in the three stands, we calculated the SCI index for each sample plot as well as its average for each stand. The results showed that the rate of this index in these three stands fluctuated between 2.7 to 11.7. However, its average in each region is approximately 6, without any statistically significant difference between them. The results also showed that the amount of this index was positively correlated with the variables of basal area and standing volume of the stands. The SCI index in protected forests with high ecological quality can be used as a reference or baseline for assessing the suitability of management techniques to maintain or enhance the structural heterogeneity of stands.

کلیدواژه‌ها [English]

  • stand spatial structure
  • pure beech stand
  • Kojor
  • Lavij
  • Bola
 
Bradshaw, C.J.A., Warkentin, I.G., & Sodhi, N.S. (2009). Urgent preservation of boreal carbon stocks and biodiversity. Trends in Ecology & Evolution, 24, 541- 548. https://doi.org/10.1016/j.tree.2009.03.019
Gauthier, S., Bernier, P., Kuuluvainen, T., Shvidenko, A.Z., & Schepaschenko, D.G. (2015). Boreal forest health and global change. Science, 349(6250), 819- 822. https://doi.org/10.1126/science.aaa9092
Lindenmayer, D.B., & Franklin, J.F. (2002). Conserving Forest Biodiversity: A Comprehensive Multi-scaled Approach. Island Press, Washington, DC.
McElhinny, C., Gibbons, P., Brack, C., & Bauhus, J. (2005). Forest and woodland stand structural complexity: its definition and measurement. Forest Ecology and Management, 218, 1- 24. https://doi.org/10.1016/j.foreco.2005.08.034
Messier, C., Puettmann, K.J., & Coates, K.D. (2013). Managing Forests as Complex Adaptive Systems: Building Resilience to the Challenge of Global Change. Routledge, London/New York. https://doi.org/10.1016/j.foreco.2005.08.034
 Parobekova, Z., Pittner, J., Kucbel, S., Saniga, M., Filipek, M., Sedmakova, D., Vencurik, J., & Jaloviar, P.     (2018). Structural Diversity in a Mixed Spruce-Fir-Beech Old-Growth Forest Remnant of the Western      Carpathians. Forests, 9(379), 1-19. https://doi.org/10.3390/f9070379
Peck, J.E., Zenner, E.K., Brang, P., & Zingg, A. (2014). Tree size distribution and abundance explain structural complexity differentially within stands of even-aged and uneven-aged structure types. European Journal of Forest Research, 133, 335- 346. https://doi.org/10.1007/s10342-013-0765-3
Poldveer, E., Potapov, A., Kurjus, H., Kiviste, A., Stanturf, J.A., Arumäe, T., Kangur, A., & Laarmann, D. (2021). The structural complexity index SCI is useful for quantifying structural diversity of Estonian hemi boreal forests. Forest Ecology and Management, 490, 1- 8. https://doi.org/10.1016/j.foreco.2021.119093
Pommerening, A., & Särkkä, A. (2013). What mark variograms tell about spatial plant interactions? Ecological Modeling, 251, 64- 72. https://doi.org/10.1016/j.ecolmodel.2012.12.009
Seidel, D., Ehbrecht, M., Annighöfer, P., & Ammer, C. (2019). From tree to stand-level structural complexity – which properties make a forest stand complex?. Agricultural and Forest Meteorology, 278, 107699. https://doi.org/10.1016/j.agrformet.
Spathelf, P., Stanturf, J., Kleine, M., Jandl, R., Chiatante, D., & Bolte, A. (2018). Adaptive measures: integrating adaptive forest management and forest landscape restoration. Annals of Forest Science, 75, 55. https://doi.org/10.1007/s13595-13018-10736-13594.
Thompson, I., Mackey, B., McNulty, S., & Mosseler, A. (2009). Forest resilience, biodiversity, and climate change. In: Secretariat of the Convention on Biological Diversity, Montreal. Technical Series no. 43, 1- 67.
Zenner, E.K. (1998). A New Index for Describing the Structural Complexity of Forests. Doctoral dissertation. Oregon, Oregon State University.
Zenner, E.K. (2000). Do residual trees increase structural heterogeneity in Pacific Northwest coniferous forests? Ecological Applications, 10, 800- 810.
Zenner, E.K. (2004). Does old-growth condition imply high live-tree structural complexity? Forest Ecology and Management, 195, 243- 258. https://doi.org/10.1016/j.foreco.2004.03.026
Zenner, E.K., & Hibbs, D.E. (2000). A new method for modeling the heterogeneity of forest structure. Forest Ecology and Management, 129, 75- 87. https://doi.org/10.1016/S0378-1127(99)00140-1
Zenner, E.K., & Peck, J.E. (2009). Characterizing structural conditions in mature managed red pine: Spatial dependency of metrics and adequacy of plot size. Forest Ecology and Management, 257, 311- 320. https://doi.org/10.1016/j.foreco.2008.09.006
Zenner, E.K., Lähde, E., & Laiho, O. (2011). Contrasting the temporal dynamics of stand structure in even-and uneven-sized Picea abies dominated stands. Canadian Journal of Forest Research, 41(2), 289- 299. https://doi.org/10.1139/X10-205
Zenner, E.K., Peck, J.E., Lähde, E., & Laiho, O. (2012). Decomposing small scale structural complexity in even- and uneven-sized Norway spruce dominated forests in southern Finland. Forestry, 85, 41- 49. https://doi.org/10.1093/forestry/cpr052
Zenner, E.K., Sagheb-Talebi, Kh., Akhavan, R., & Peck, J.E. (2015). Integration of small-scale canopy dynamics smoothes live-tree structural complexity across development stages in old-growth Oriental beech (Fagus orientalis Lipsky) forests at the multi-gap scale. Forest Ecology and Management, 335, 26- 36. https://doi.org/10.1016/j.foreco.2014.09.023